⚽️ Infantino Jahon chempionati ulushlarini xususiy investorlarga sotishni rejalashtirmoqda. Bu qanday amalga oshishi mumkin?
The Times xabariga ko'ra, FIFA erkaklar va ayollar o'rtasidagi asosiy turnirlar, xususan, Jahon chempionati va Klublar o'rtasidagi jahon chempionatini boshqaradigan kompaniya tuzmoqchi. FIFA investitsion guruhni Joshua Kushner (Donald Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasi) tomonidan asos solingan Thrive Capital kompaniyasi boshqarishi kutilayotganini tasdiqladi.
Bu yuridik jihatdan qanchalik imkonli?
● FIFA Shveytsariyada notijorat assotsiatsiya (Verein) sifatida ro'yxatdan o'tgan, ya'ni uning aksiyalari yoki egalari yo'q. Shveytsariya qonunchiligi bunday tashkilotlarga pul ishlashni taqiqlamaydi, faqat foydani a'zolar (211 ta milliy federatsiya) o'rtasida taqsimlashni man etadi. Mablag'lar rasman futbol rivojiga qayta investitsiya qilinishi kerak.
● Asosiy yuridik hiyla shundaki, FIFA o'zini sotmayapti. U 20 milliard dollarga baholanayotgan FIFA Forward Enterprise (FFE) nomli alohida tijorat tuzilmasini yaratmoqchi. Tashqi investorlar (shu jumladan Kushnerning Thrive Capital kompaniyasi) 4,2 milliard dollar sarmoya evaziga ozchilik ulushini oladi. FIFA esa futbolni tartibga solish, turnirlarga qo'yish, taqvim va sport qarorlari ustidan mutlaq vakolatni saqlab qolishini da'vo qilmoqda.
● Qizig'i shundaki, UEFA Infantinoning bu niyatini qoralab chiqdi. Biroq Yevropada o'n yildan ortiq vaqt davomida shunga o'xshash sxema mavjud: 2017 yildan buyon yevrokuboklarning tijorat huquqlari Yevropa klublari assotsiatsiyasi (ECA) bilan qo'shma korxona bo'lgan UC3 kompaniyasiga tegishli. Bunda UEFA notijorat tashkilot bo'lib qolmoqda. Ammo FIFAning yangi rejasi ancha keng ko'lamli va tajovuzkorroq: nazorat qilinadigan tuzilma hamda ulushlarni to'g'ridan-to'g'ri tashqi investorlarga sotish.
● Agar FIFA a'zolari bitimni ma'qullasa, har bir assotsiatsiya bir martalik to'lov sifatida 20 million dollargacha mablag' oladi. Bu jihat yuridik tomondan eng zaif nuqta hisoblanadi, chunki bu notijorat tashkilot a'zolariga foyda taqsimlashdek ko'rinadi. Bunday konstruksiya Shveytsariya qonunlari bo'yicha qanchalik tekshiruvdan o'tishi noma'lum.
● Asosiy yuridik xavf – manfaatlar to'qnashuvi va monopoliyaga qarshi qonunchilik. 2023 yil dekabrida Yevropa Ittifoqi sudi Superliga ishi bo'yicha FIFA va UEFAni dominant mavqeni suiiste'mol qilishda ayblagan edi. Agar FIFA turnir tijoratidagi ulushini xususiy investorlarga sotsa, lekin shu bilan birga barcha tartibga solish vakolatlarini saqlab qolsa, bu manfaatlar to'qnashuvi mantiqiga to'g'ri keladi.
● Nihoyat, protsessual muammolar ham bor: FIFA Kongressi (211 federatsiya) ma'qullashi va ustavga o'zgartirishlar kiritilishi kerak. UEFA allaqachon bu rejani futbol boshqaruv organlari o'tmasligi kerak bo'lgan chiziq deb atab, qarshilik ko'rsatmoqda.
🤔 Shveytsariya qonunchiligida bunday hiylaga to'g'ridan-to'g'ri taqiq yo'q. FIFA notijorat tashkilot maqomini tijorat sho''ba korxonasi orqali chiroyli tarzda chetlab o'tmoqda. Ammo bu yerda muammo maqomda emas, balki kapitalni taqsimlash, FIFAning tartibga solish monopoliyasi, Infantinoning siyosiy manfaatlari va Tramp atrofidagilar bilan aloqalarda. Aynan shu yerda kelajakdagi sud va regulyatorlik nizolarining asosiy xavflari yotibdi.
